Σε εποχές κρίσης και όχι μόνο οικονομικής που ζούμε, όταν οι μαύρες σκέψεις κυριαρχούν και τα πάθη εξάπτονται, καλό θα ήταν να κάνουμε μια συνολική ανασυγκρότηση της σκέψης.
Κάνουμε συχνά ανασυγκρότηση και εκκαθάριση των σκληρών δίσκων στον υπολογιστή μας.
Έχουμε όμως προσπαθήσει ποτέ να εκκαθαρίσουμε ή να ανασυγκροτήσουμε τον μαλακό εγκέφαλό μας; Ή ζούμε έναν ανεξέταστο βίο σύμφωνα με τον αρχικό προγραμματισμό και τις επίκτητες επιθυμίες όπως αυτές προέκυψαν από τις διδασκαλίες, τις υπερβολικές κοινωνικές επιρροές, το έθιμο, τις συνήθειες και τα πάθη μας;
Η απάντηση είναι συνήθως αρνητική αν και πολλοί το έχουμε σκεφτεί, επειδή αν το εξετάσεις οικονομικοτεχνικά δεν συμφέρει, γιατί το μεν πρώτο γίνεται με το πάτημα ενός κουμπιού με βέβαια αποτελέσματα, ενώ το δεύτερο απαιτεί μεγάλη προσπάθεια και θυσίες με αβέβαια αποτελέσματα όσον αφορά τα προσδοκώμενα.
Το πρόβλημα αντιμετώπισε τον 17 ο αιώνα ο Σπινόζα ο οποίος αφού διαπίστωσε από προσωπική εμπειρία ότι όλα όσα συμβαίνουν στην κοινή ζωή, που μας προκαλούν θλίψη – άγχος- φόβο και που προέρχονται από τις τρείς κύριες ανθρώπινες επιδιώξεις (πλούτη-δόξα και ηδονή) είναι μάταια και μηδαμινά, πρότεινε την διόρθωση του νου με την “ Πραγματεία για την διόρθωση του νου” που άφησε ημιτελή μάλλον επειδή δεν μπόρεσε να ορίσει τον νου.
Σύμφωνα λοιπόν με τον Σπινόζα τα τρία αυτά αγαθά τα οποία οι περισσότεροι άνθρωποι εκτιμούν ως υπέρτατα αγαθά διασπούν τόσο πολύ το πνεύμα ώστε δεν μένει θέση στο μυαλό για να σκεφτεί τίποτε άλλο.
Η φύση δε των αγαθών αυτών είναι τέτοια που η ικανοποίηση τους είναι αδύνατη αφού όσο μεγαλύτερο μερίδιο αποκτά κανείς στο ένα ή στο άλλο από αυτά, τόσο η χαρά του μεγαλώνει με αποτέλεσμα να παρακινούμαστε όλο και περισσότερο να αυξάνουμε ότι έχουμε.
Αν όμως τύχει κάποια φορά και διαψευσθούν οι προσδοκίες μας τότε η λύπη μας φτάνει στο κατακόρυφο.
Είκοσι αιώνες πριν τον Σπινόζα, ο Επίκουρος αναλύοντας τις ανθρώπινες επιθυμίες διαπίστωνε ότι οι μεν φυσικές και αναγκαίες επιθυμίες (να μην πεινάμε, να μην διψάμε, να μην κρυώνουμε) μπορούν εύκολα να ικανοποιηθούν , ενώ αντίθετα οι μάταιες επιθυμίες (πλούτη – δόξα ) είναι απεριόριστες και προβληματικές όσον αφορά το αντικείμενο και την ικανοποίηση τους και επιπλέον η υποταγή σ’αυτές δεν οδηγεί στην ευχάριστη εκείνη και γαλήνια κατάσταση, που προκύπτει από την ικανοποίηση των φυσικών αναγκών.
Ας βάλουμε λοιπόν σε μια σειρά τις επιθυμίες μας, ας ξεχωρίσουμε τις φυσικές από τις μάταιες και ύστερα σε έναν διμέτωπο αγώνα εντός μας και εντός της ανθρώπινης κοινότητας, ας προσπαθήσουμε να ζήσουμε σύμφωνα με την φύση, επειδή όπως λέει ο Επίκουρος οι κύριες πηγές της δυστυχίας (κακοδαιμονίας) είναι δύο: από την μια ο φόβος και από την άλλη η αόριστος και κενή επιθυμία.








